معاونت بهداشتی

در دنیا ذات الریه به عنوان یکی از >علل بیماری ، ناتوانی و مرگ کودکان زیر پنج سال قلمداد می شود. بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی سالانه 1.2 >میلیون کودک بر اثر ذات الریه یا همان پنومونی جان خود را از دست می دهند. برطبق گزارش سازمان بهداشت جهانی در سال 2011 حدود 18 % کل مرگهای کودکان زیر 5 سال بر اثر ابتلا به پنومونی بوده است . البته وضعیت در کشور ما نسبتا بهتر است و علت آن هم دسترسی تقریبی به بهداشت و خدمات درمانی است.

علائم پنومونی : بیشتر افراد مبتلا در ابتدا علائم ساده سرما خوردگی مانند سرفه ، گلودرد و عطسه رادارند که با تب همراه است و گاهی در کودکان این علائم به صورت بی اشتهایی و تب بروز می کند که حتما باید به پزشک مراجعه کنند.

رعایت بهداشت فردی از قبیل شستن دست ها ، نکشیدن سیگار و تزریق واکسن روش های پیشگیری از ابتلا به بیماری پنومونی است.

ریسک فاکتورهای عمده برای پنومونی شامل :

>وضعیت اجتماعی و اقتصادی پایین، سوء تغذیه، وزن کم موقع تولد، عدم تغذیه با شیر مادر و در معرض دود سیگار بودن می>باشد. مطالعات نشان داده است که پنومونی تقریباً 5 برابر در شیر خوارانی که از شیر مادر تغذیه می>کنند در مقایسه با مصرف غذاهای کمکی در ماه های اول کاهش می>یابد.

در یک مطالعه ارتباط بین پنومونی و روش تغذیه در کودکان زیر 5 سال در بیمارستان کودکان مفید طی سال 1375 بررسی شده است.

195 کودک زیر 5 سال که با تشخیص پنومونی بستری شدند به عنوان گروه بیمار و 195 کودک جهت واکسیناسیون مراجعه کردند به عنوان گروه کنترل انتخاب شدند.

در کودکانی که از شیر مادر تغذیه شدند 27% دچار پنومونی و در کودکانی که از شیر مادر و شیر خشک با هم تغذیه شدند 65% پنومونی وجود داشته است و در گروهی که شیر خشک به تنهایی تغذیه می>شدند 85% پنومونی مشاهده که در 20% افراد بیش از یکبار مبتلا شدند.

این نتایج نشان داد که مصرف شیر مادر به تنهایی در جلوگیری و کاهش مدت بیماریهای تنفسی مؤثر است و پیشنهاد می>شود که در بیمارستانها و مراکز خصوصی مادر و شیر خوار از یکدیگر جدا نشوند و اجازه دهند از شیر مادر جهت پیشگیری و کاهش عفونت مصرف شود.

علائم پنومونی:> چند روز قبل از شروع پنومونی علائم عفونت دستگاه تنفسی فوقانی دیده می شود که شامل آب ریزش بینی و سرفه می باشد. ثابت ترین علامت کلینیکی پنومونی ویروسی تب و تنفس های سریع> است عفونت شدید بخصوص در شیر خوران بصورت سیانوز (سیاه شدن مخاط ها) و خستگی تنفسی ظاهر می گردد.پنومونی باکتریال درسنین کودکی بطور ناگهانی با لرز تکان دهنده و بدنبال آن تب بالا با سرفه و درد سینه شروع می شود.

علائم خطر:

1->>کودک کمتر از2ماه : کاهش قدرت مکیدن –تشنج در چند روز اخیر –استفراغ مکرر- تنفس تند (60بار در دقیقه یا بیشتر)

باز و بسته شدن(پرش) پره های بینی هنگام تنفس – تو کشیده شدن(عمیق و قابل روئیت) ناله کردن هنگام بازدم –بی حالی و کاهش سطح هوشیاری- تحرک کمتر از معمول – برآمدگی ملاج- دمای بدن بیش از 37 درجه و کمتر از 36 درجه – رنگ پریدگی شدید- سیانوز

2->کودک 2ماه تا5سال: قادر به نوشیدن یا شیر خوردن نباشد- تشنج در چند روز اخیر- استفراغ کردن همه چیز – خواب آلودگی غیر عادی> یا عدم هوشیاری

اقدام لازم هنگام مشاهده نشانه های خطر: درصورت مشاهده هریک از نشانه های خطر باید کودک را به نزدیک ترین واحد بهداشتی انتقال دهید.

سرفه: عکس العمل بدن برای تمیز کردن دستگاه تنفسی و خلاص شدن از خلط (موکوس وچرک)و میکروب ها در گلو می باشد. بنا براین هنگامی که سرفه سبب تولید خلط می شود برای توقف سرفه دارو مصرف نکنید بلکه کاری کنید که خلط را شل کرده و ان را بیرون دهد.

تنفس: عملکرد ریه ها شامل دم( به درون کشیدن هوا در شش ها) و بازدم (بیرون دادن هوا از ششها) تنفس نام دارد.عفونت تنفسی در هرقسمت از دستگاه تنفسی مانند بینی/حلق/حنجره/ راههای هوایی و ریه ها ممکن است اتفاق بیفتد.کودک دارای تنفس مشکل یا سرفه می تواند مبتلا به پنومونی یا سایر عفونت شدید دستگاه تنفسی باشد.

تنفس تند:

در کودک کمتر از2ماه : 60بار در دقیقه و بیشتر

در کودک 2-12ماهه : 50بار در دقیقه و بیشتر

در کودک 12ماهه تا5ساله: 40بار در دقیقه و بیشتر

تنفس تند در کودک زیر 2ماه از نشانه های خطر بوده و احتمالا کودک مبتلا به عفونت باکتریال شدید می باشد .تنفس تند در کودک 2ماهه تا 5ساله نشانه عفونت ریه ها (پنومونی) می باشد.اگر کودک مبتلا به سرفه یا سرما خوردگی تنفس تند یا سخت پیدا کند باید مادر فوراً نزد کارمند بهداشتی برگردد.

موارد بستری در پنومونی اطفال: سن کمتر از 6ماه-نقص سیستم ایمنی-حال عمومی بد- دیسترسی شدید تنفسی- نیاز به اکسیژن- کم آبی- استفراغ- عدم پاسخ به آنتی بیوتیک خوراکی- والدین غیر قابل اعتماد

درمان: کودک مبتلا به سرما خوردگی یا سرفه را با دادن داروهای بی ضرر خانگی می توان تسکین داد و اگر بهبود نیافت 5روز بعد پیگیری می کنید.

اگر سرفه بیش از 3هفته ادامه داشت می تواند یکی از نشانه های سل، آسم ، سیاه سرفه یا مشکل دیگری باشد.

تغذیه: در طول بیماری و حداقل 2هفته بعد از ان باید با زیاد کردن تعداد دفعات غذا خوردن از عقب ماندن رشد جلوگیری کردبرای آسان تر شدن بهتر است از غذاهایی مانند سوپ، آش ، فرنی و ... که احتیاج به جویدن ندارد استفاده شود.

پیگیری : کودک مبتلا به بیماری شدیدیا پنومونی شدید-24 ساعت پس از ارجاع به واحد بهداشتی

کودک مبتلا به سرما خوردگی یا سرفه –اگر بهبود نیافت 5روز بعد پیگیری شود.

کودک مبتلا به پنومونی خفیف- 2روز بعد از درمان دارویی

>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>